رنگ استخر سیمانی: مقایسه اپوکسی، کلروکائوچو و اکریلیک و نکات اجرا

برای استخر سیمانی سه خانواده رنگ رایج است: اپوکسی دوجزئی، رنگ کلروکائوچو (پایه لاستیک کلره) و رنگ اکریلیک پایه آب. اپوکسی سخت‌ترین لایه و معمولاً طولانی‌ترین عمر را دارد، اما سطح کاملاً خشک و آماده‌سازی دقیق می‌خواهد. کلروکائوچو اجرای ساده‌تری دارد و روی رنگ هم‌نوع خودش راحت تجدید می‌شود. اکریلیک کم‌دردسرترین است، اما زودتر از بقیه باید تجدید شود. اینکه کدام برای استخر شما مناسب است، بیش از هر چیز به رنگ قبلی روی بدنه، وضعیت سطح، آفتاب و نحوه استفاده از استخر بستگی دارد.

رنگ استخر چه کاری می‌کند و چه کاری نمی‌کند

رنگ استخر یک پوشش نازک محافظ و تزئینی است. سطح سیمانی را صاف‌تر می‌کند تا جلبک و چربی کمتر به آن بچسبد، شستشو را آسان‌تر می‌کند و ظاهر استخر را یکدست نشان می‌دهد.

اما رنگ، لایه آب‌بندی سازه نیست. اگر استخر از ترک بدنه، درز اجرایی، دور لوله‌ها یا نازل‌ها آب از دست می‌دهد، لایه نازک رنگ جلوی نشتی را نمی‌گیرد؛ آبی که پشت رنگ می‌رود، دیر یا زود آن را تاول‌زده و جدا می‌کند. ترتیب درست این است: اول نشتی پیدا و آب‌بندی شود، بعد رنگ روی بدنه سالم اجرا شود. روش‌های آب‌بندی بدنه را در آب‌بندی استخر و مقایسه لایه‌های زیر کاشی را در ایزوگام یا چسب برای استخر توضیح داده‌ایم.

پوشش‌های رزینی ضخیم که به‌عنوان لایه آب‌بند طراحی شده‌اند، از این قاعده جدا هستند؛ آن‌ها چند لایه با ضخامت بیشتر و گاهی همراه با الیاف تقویتی اجرا می‌شوند و کارشان با رنگ معمولی استخر فرق دارد. این روش را در آب‌بندی استخر با رزین بخوانید.

انواع رنگ استخر سیمانی

رنگ اپوکسی استخر

اپوکسی از دو جزء رزین و سخت‌کننده تشکیل شده است که پیش از اجرا مخلوط می‌شوند و با واکنش شیمیایی سخت می‌شوند. نتیجه، لایه‌ای سخت، براق و مقاوم در برابر مواد شیمیایی آب و سایش است. نوع ضخیم‌لایه آن معمولاً عمر طولانی‌تری از بقیه رنگ‌های استخر دارد.

محدودیت‌های اپوکسی: سطح باید کاملاً خشک باشد، چون رطوبت پشت لایه باعث تاول و جدا شدن می‌شود. مخلوط آماده فقط چند ساعت فرصت مصرف دارد. فاصله بین دست‌ها محدود است و اگر بیش از زمان مجاز بگذرد، دست قبلی باید سنباده شود. اپوکسی معمولی زیر آفتاب مستقیم به‌مرور گچی و کدر می‌شود؛ این تغییر ظاهری است، اما در استخر روباز باید آن را در نظر داشت.

رنگ کلروکائوچو

رنگ کلروکائوچو یک‌جزئی و حلال‌پایه است و با تبخیر حلال خشک می‌شود، نه با واکنش شیمیایی. برای همین، دست جدید حلال آن کمی دست قبلی را نرم می‌کند و به آن می‌چسبد؛ تجدید آن روی رنگ هم‌نوع ساده است. نسبت به اپوکسی تحمل بیشتری در برابر خطای اجرا دارد، اما لایه نرم‌تری می‌سازد و عمرش معمولاً کمتر از اپوکسی است. رنگ‌های پایه لاستیک مصنوعی هم در همین خانواده قرار می‌گیرند و رفتار مشابهی دارند.

چون حلال زیادی دارد، بخار آن در کف استخر جمع می‌شود و هم خطر آتش‌سوزی و هم خطر تنفسی دارد؛ بخش ایمنی را پایین‌تر ببینید.

رنگ اکریلیک پایه آب

رنگ اکریلیک مخصوص استخر با آب رقیق می‌شود، بوی کمی دارد، روی سطح کمی مرطوب هم قابل اجراست و زودتر از بقیه خشک می‌شود. روی بیشتر رنگ‌های سالم قبلی هم معمولاً قابل اجراست. در مقابل، لایه آن نرم‌تر است و معمولاً زودتر از دو نوع دیگر کم‌رنگ و ساییده می‌شود و باید تجدید شود. برای کسی که می‌خواهد سریع و کم‌دردسر رنگ را تازه کند، یا استخری که فقط چند ماه از سال استفاده می‌شود، گزینه منطقی‌ای است.

توجه کنید که رنگ ساختمانی اکریلیک یا رنگ روغنی معمولی برای زیر آب ساخته نشده است. فقط رنگی را استفاده کنید که سازنده آن را صراحتاً برای غوطه‌وری دائم در آب استخر معرفی کرده است.

مقایسه اپوکسی، کلروکائوچو و اکریلیک

عمر واقعی هر رنگ بیش از نوع آن به آماده‌سازی سطح، ضخامت اجرا، شیمی آب و آفتاب بستگی دارد. اپوکسی‌ای که روی سطح نمدار اجرا شده، از اکریلیکی که درست اجرا شده زودتر خراب می‌شود.

سازگاری با رنگ قبلی؛ اول بفهمید روی بدنه چه رنگی است

رایج‌ترین علت پوسته شدن رنگ تازه استخر، اجرای رنگ ناسازگار روی رنگ قبلی است. قاعده کلی این است: رنگ جدید را از همان نوع رنگ قبلی انتخاب کنید.

• روی اپوکسی: اپوکسی، بعد از سنباده زدن و تمیز کردن. کلروکائوچو روی اپوکسی سخت‌شده چسبندگی قابل اعتمادی ندارد؛ بعضی اکریلیک‌های پایه آب برای اجرا روی اپوکسی سالم ساخته شده‌اند، اما فقط اگر برگه فنی همان رنگ صراحتاً این را بگوید.
• روی کلروکائوچو: کلروکائوچو؛ بعضی اکریلیک‌ها هم روی رنگ سالم قابل اجرا هستند، به شرطی که برگه فنی آن‌ها اجرا روی لاستیک کلره را تأیید کند. اپوکسی روی کلروکائوچو اجرا نمی‌شود، چون حلال قوی آن لایه زیرین را نرم و چروک می‌کند.
• روی اکریلیک: اکریلیک. برای رفتن به نوع دیگر، رنگ قبلی باید برداشته شود.
• بتن یا اندود سیمانی بدون رنگ: هر سه نوع قابل اجراست، به شرطی که سطح عمل‌آمده، تمیز و آماده باشد؛ بعضی رنگ‌ها روی سیمان لخت آستر جداگانه می‌خواهند.

اگر می‌خواهید نوع رنگ را عوض کنید، مثلاً از کلروکائوچو به اپوکسی، رنگ قبلی باید کامل برداشته شود؛ معمولاً با سندبلاست یا ساب مکانیکی تا رسیدن به سطح سیمانی سالم.

نوع رنگ قبلی را چطور تشخیص دهیم

اگر سابقه کار در دست نیست، آزمایش حلال روی چند تکه کوچک (حدود دو سانتی‌متری) از رنگ قبلی راهنمای خوبی است. هر تکه را جداگانه در یک حلال بگذارید و بعد از حدود یک دقیقه با انگشت (با دستکش) بمالید:

1. اگر در الکل صنعتی نرم شد یا حل شد، احتمالاً رنگ پایه آب اکریلیک است.
2. اگر در الکل تغییری نکرد اما در حلال قوی آروماتیک مثل زایلن نرم شد، احتمالاً کلروکائوچو یا پایه لاستیک است.
3. اگر در هیچ‌کدام نرم نشد، احتمالاً اپوکسی است.

این آزمایش را در فضای باز، با دستکش و عینک و دور از شعله انجام دهید. اگر نتیجه روشن نبود، فرض را بر اپوکسی بگذارید یا رنگ قبلی را کامل بردارید؛ رنگی که روی لایه ناسازگار پوسته شود، باید از نو تراشیده و اجرا شود.

آماده‌سازی سطح؛ نیمی از عمر رنگ همین‌جاست

مراحل معمول آماده‌سازی استخر سیمانی پیش از رنگ:

1. تخلیه و بازدید: استخر خالی می‌شود و بدنه از نظر ترک، پوکی اندود، رنگ پوسته‌شده و نشت آب از پشت بررسی می‌شود. اگر نشانه بالا آمدن آب زیرزمینی هست، تخلیه کامل استخر بدون بررسی آن خطرناک است؛ فشار آب زیرزمینی می‌تواند کف استخر خالی را ترک بدهد یا بدنه را بلند کند.
2. ترمیم: ترک‌های مویی و اندود پوک ترمیم می‌شود. ترک‌های عمیق، پهن یا فعال باید از نظر سازه‌ای بررسی شوند؛ رنگ آن‌ها را نمی‌پوشاند.
3. برداشتن رنگ سست: هر جا رنگ قبلی بلند شده یا با چسب نواری جدا می‌شود، تراشیده و لبه‌ها سنباده می‌شود.
4. شستشو با فشار و چربی‌زدایی: رسوب، جلبک، چربی بدن و ضدآفتاب، به‌خصوص در خط آب و پله‌ها، با شوینده مناسب و آب پرفشار پاک می‌شود.
5. ایجاد زبری: روی سیمان بدون رنگ، اسیدشویی رقیق یا ساب مکانیکی سطح را به زبری سنباده متوسط می‌رساند. بعد از اسیدشویی، سطح باید خنثی و چند بار با آب شسته شود. روی رنگ اپوکسی قبلی، سنباده زدن جای اسیدشویی را می‌گیرد.
6. خشک شدن و آزمایش رطوبت: برای اپوکسی و کلروکائوچو، سطح باید کاملاً خشک باشد. یک آزمایش ساده: چند تکه نایلون شفاف حدود ۴۵ در ۴۵ سانتی‌متر را در کف عمیق و دیواره سایه‌دار بگذارید، هر چهار لبه را کامل با چسب نواری ببندید و دست‌کم ۱۶ ساعت (یک شب کامل) صبر کنید؛ اگر زیر نایلون قطره یا تیرگی بود، سطح هنوز خشک نیست.

روی بتن یا اندود سیمانی نو، پیش از رنگ باید صبر کرد تا سیمان عمل بیاید و رطوبت اضافه آن بیرون برود؛ معمولاً دست‌کم حدود ۲۸ روز، و برای اپوکسی تا قبول شدن آزمایش رطوبت. سطح نو هم مثل سطح قدیمی شستشو و زبر می‌شود تا شیره سیمان سطحی برداشته شود.

شرایط هوا هنگام اجرا

رنگ را در هوای خیلی سرد، خیلی گرم، آفتاب ظهر تابستان یا وقتی احتمال باران است اجرا نکنید. سطح داغ رنگ را زودتر از موعد خشک می‌کند و حباب و بدچسبی می‌آورد. بازه دمای مجاز اجرا در برگه فنی هر رنگ آمده است. در تهران و حومه، بهار و اوایل پاییز معمولاً شرایط مناسب‌تری دارند؛ در مناطق سردتر مثل دماوند و فشم، فصل اجرا کوتاه‌تر است.

زمان خشک شدن رنگ پیش از آبگیری استخر

رنگی که در لمس خشک شده، هنوز آماده زیر آب رفتن نیست. حلال یا واکنش شیمیایی باید کامل شود؛ وگرنه رنگ نرم می‌ماند، تاول می‌زند یا آب را کدر می‌کند.

• برای استخر روباز در هوای خشک و معتدل، اکریلیک پایه آب معمولاً چند روز و کلروکائوچو و اپوکسی معمولاً حدود یک هفته انتظار پیش از آبگیری می‌خواهند.
• هوای سرد، رطوبت بالا و باران این زمان را طولانی‌تر می‌کند؛ روزهای بارانی را نباید جزو زمان خشک شدن حساب کرد.
• استخر سرپوشیده به‌دلیل تهویه کمتر معمولاً زمان بیشتری، گاهی تا حدود دو برابر، می‌خواهد.
• عدد قطعی را برگه فنی همان رنگ تعیین می‌کند و باید از آن پیروی کرد.

بعد از آبگیری، شیمی آب را از ابتدا تنظیم کنید. pH پایین یا کلر بالای طولانی‌مدت، رنگ را زودتر کدر و فرسوده می‌کند.

چه چیزهایی عمر رنگ استخر را کم یا زیاد می‌کند

• آماده‌سازی: سطح چرب، نمدار یا بدون زبری مهم‌ترین علت خرابی زودرس است.
• سازگاری با رنگ قبلی: رنگ ناسازگار حتی با اجرای خوب پوسته می‌شود.
• ضخامت و تعداد دست: معمولاً دو دست یا بیشتر لازم است؛ یک دست ضخیم به‌جای دو دست نازک، خوب خشک نمی‌شود.
• شیمی آب: pH پایین، کلر شوک مکرر با غلظت بالا و ریختن مستقیم کلر گرانول روی کف، رنگ را می‌خورد یا لکه می‌اندازد.
• آفتاب: استخر روباز رنگ را زودتر کم‌رنگ می‌کند.
• یخ‌زدگی و خالی ماندن: استخری که در زمستان خالی و زیر آفتاب و یخ می‌ماند، رنگش زودتر ترک می‌خورد. روش‌های زمستان‌گذرانی را در جلوگیری از یخ زدن آب استخر ببینید.
• رطوبت پشت بدنه: آب زیرزمینی یا نشت از پشت دیواره، رنگ را از زیر بلند می‌کند.
• شستشو: برس سیمی و جاروی زبر روی رنگ نرم، سطح را می‌ساید. برس مناسب رنگ استخر انتخاب کنید.

چه رنگی برای استخر مناسب است؛ انتخاب ظاهر

جدا از نوع رنگ، رنگ ظاهری هم انتخاب مهمی است و هم روی حس استخر و هم روی نگهداری اثر دارد:

• آبی روشن و فیروزه‌ای: آب را شفاف و تمیز نشان می‌دهد و رایج‌ترین انتخاب است. تغییر رنگ و لک هم روی آن نسبتاً پیداست، که برای تشخیص به‌موقع جلبک کمک است.
• سفید: روشن‌ترین حالت و کف استخر را واضح نشان می‌دهد، اما رسوب، لک و آلودگی روی آن زود دیده می‌شود.
• آبی تیره و خاکستری: ظاهر طبیعی‌تر و آرام‌تری دارد و گرمای آفتاب را کمی بیشتر جذب می‌کند. در مقابل، دیدن کف، تشخیص عمق و دیدن کسی که زیر آب است را سخت‌تر می‌کند و کم‌رنگ شدن زیر آفتاب در آن بیشتر به چشم می‌آید.

برای ایمنی، لبه پله‌ها و تغییر عمق را با رنگ متضاد مشخص کنید تا شناگر عمق را درست ببیند. روی پله‌ها و سکوها رنگی با سطح ضدلغزش یا افزودنی ضدلغزش استفاده کنید.

اپوکسی کف استخر؛ فقط کف یا کل بدنه؟

بعضی‌ها فقط کف استخر را اپوکسی می‌کنند و دیواره را کاشی یا رنگ دیگری نگه می‌دارند. این کار ممکن است، اما چند نکته دارد: محل اتصال دو پوشش، به‌خصوص کنج کف و دیواره، نقطه حساسی است و باید با جزئیات درست اجرا شود؛ و اپوکسی براق روی کف و پله، بدون افزودنی ضدلغزش، لغزنده است. اگر دیواره رنگ کلروکائوچو یا اکریلیک دارد، اپوکسی کف نباید روی آن کشیده شود. در بیشتر موارد یکدست کردن نوع پوشش کل بدنه، نگهداری و تجدید را ساده‌تر می‌کند.

چه وقت کاشی یا روش دیگر منطقی‌تر از رنگ است

کاشی و سرامیک پیش از اجرا لایه آب‌بندی زیرین می‌خواهند و هزینه اولیه بیشتری دارند، اما با نگهداری درست سال‌ها بدون تجدید کلی می‌مانند. رنگ هزینه اولیه کمتری دارد و هر چند سال یک بار باید تجدید شود. اگر استخر ذخیره آب باغ است و آب آن برای آبیاری استفاده می‌شود، رنگی انتخاب کنید که برای تماس با آب مناسب باشد؛ جزئیات این نوع استخر را در آب‌بندی استخر کشاورزی آورده‌ایم.

ایمنی هنگام رنگ کردن استخر

استخر خالی یک فضای نیمه‌بسته زیر سطح زمین است. بخار حلال رنگ‌های کلروکائوچو و بسیاری از اپوکسی‌ها از هوا سنگین‌تر است و در کف استخر، به‌خصوص قسمت عمیق، جمع می‌شود. این بخار هم قابل اشتعال است و هم در غلظت بالا سرگیجه و بیهوشی می‌آورد.

• هنگام اجرا و تا خشک شدن، هوای کف قسمت عمیق را با هواکش بیرون بکشید (نه فقط هوای تازه بدمید)؛ در استخر سرپوشیده این کار ضروری است و موتور هواکش باید بیرون از محدوده بخار باشد.
• ماسک تنفسی با فیلتر مناسب بخار حلال بزنید؛ ماسک گردوغبار کافی نیست.
• هیچ‌کس تنها در کف استخر کار نکند؛ یک نفر بیرون حواسش به کسی باشد که داخل است.
• سیگار، شعله، سنگ‌فرز و وسایل برقی جرقه‌زن را دور نگه دارید. برق پمپ‌ها و چراغ‌های استخر را از تابلو قطع کنید و برای روشنایی کف استخر فقط چراغ ولتاژ پایین یا ضدانفجار به کار ببرید.
• هنگام اسیدشویی دستکش، عینک و چکمه مقاوم بپوشید و اسید را همیشه به آب اضافه کنید، نه برعکس.
• نردبان خروج یا پله در دسترس باشد.

اگر کسی در کف استخر دچار سرگیجه یا بیهوشی شد، بدون ماسک و تهویه پایین نروید؛ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. در صورت آتش‌سوزی بخار حلال، فوراً با آتش‌نشانی ۱۲۵ تماس بگیرید.

رویه برکه در رنگ کردن استخر سیمانی

در رویه برکه، پیش از انتخاب رنگ، دو چیز روشن می‌شود: اینکه استخر نشتی دارد یا نه، و اینکه رنگ قبلی از چه نوعی است. اگر نشتی هست، اول آب‌بندی انجام می‌شود. نوع رنگ قبلی با سابقه کار یا آزمایش حلال مشخص می‌شود و اگر قطعی نشد، رنگ قبلی کامل برداشته می‌شود.

اجرا بعد از آزمایش خشکی سطح و در فصل و دمای مجاز برگه فنی انجام می‌شود و آبگیری تا پایان زمان عمل‌آوری همان رنگ عقب می‌افتد. اگر استخر پرکاربرد، گرم‌شده یا در منطقه سرد است، مقایسه رنگ با کاشی هم پیش از شروع با صاحب استخر مطرح می‌شود.

چه وقت سراغ متخصص بروید

• رنگ قبلی پوسته شده یا تاول زده و نمی‌دانید از چه نوعی است.
• تراز آب استخر بدون استفاده پایین می‌رود یا دور استخر رطوبت دیده می‌شود.
• بدنه ترک‌های عمیق، اندود پوک یا جدا شده دارد.
• می‌خواهید نوع رنگ را عوض کنید یا از رنگ به کاشی بروید.
• استخر سرپوشیده است و تهویه هنگام اجرا مشکل است.
• آب زیرزمینی یا رطوبت از پشت بدنه وجود دارد.

برکه مجموعه مهندسی کامل ساخت، تعمیر و نگهداری استخر است. کارشناس ما برای بازدید رایگان در تهران، البرز و حومه به محل می‌آید، وضعیت بدنه، نشتی و نوع رنگ قبلی را بررسی می‌کند و پوشش مناسب را پیشنهاد می‌دهد. ما مواد نمی‌فروشیم. جزئیات را در تعمیر و نگهداری استخر ببینید یا با ۰۲۱ ۲۸۴۲ ۴۶۵۵ تماس بگیرید.

پرسش‌های رایج درباره رنگ استخر سیمانی

برای استخر سیمانی چه رنگی مناسب است؟

اپوکسی برای عمر طولانی‌تر و استخر پرکاربرد، کلروکائوچو برای تجدید رنگ قبلی هم‌نوع، و اکریلیک پایه آب برای تجدید سریع و کم‌دردسر. انتخاب نهایی قبل از هر چیز به نوع رنگ قبلی روی بدنه بستگی دارد، چون رنگ جدید باید با آن سازگار باشد.

رنگ اپوکسی بهتر است یا کلروکائوچو؟

اپوکسی سخت‌تر است و معمولاً عمر بیشتری دارد، اما سطح کاملاً خشک، آماده‌سازی دقیق و اجرای دوجزئی می‌خواهد. کلروکائوچو اجرا و تجدید ساده‌تری دارد. اگر بدنه از قبل کلروکائوچو دارد، رفتن به اپوکسی بدون برداشتن کامل رنگ قبلی ممکن نیست.

رنگ استخر چند سال دوام می‌آورد؟

عدد ثابتی نیست. معمولاً اپوکسی بیشترین و اکریلیک کمترین عمر را دارد، اما آماده‌سازی سطح، ضخامت اجرا، شیمی آب، آفتاب و زمستان‌گذرانی بیش از نوع رنگ روی عمر آن اثر می‌گذارند.

چند روز بعد از رنگ می‌شود استخر را آبگیری کرد؟

برای استخر روباز در هوای خشک و معتدل، رنگ پایه آب معمولاً چند روز و اپوکسی و کلروکائوچو معمولاً حدود یک هفته. هوای سرد، رطوبت بالا، باران و استخر سرپوشیده این زمان را طولانی‌تر می‌کنند. عدد قطعی را برگه فنی همان رنگ تعیین می‌کند.

با رنگ می‌شود استخر را آب‌بندی کرد؟

نه. رنگ استخر لایه نازک محافظ و تزئینی است و جلوی نشتی از ترک، درز یا دور لوله‌ها را نمی‌گیرد. اول باید محل نشتی پیدا و آب‌بندی شود، بعد رنگ روی بدنه سالم اجرا شود.

می‌شود روی رنگ قدیمی استخر دوباره رنگ زد؟

بله، اگر رنگ قدیمی محکم چسبیده و رنگ جدید با آن سازگار باشد. قسمت‌های سست تراشیده، سطح شسته و زبر می‌شود. روی اپوکسی فقط اپوکسی، و اپوکسی روی کلروکائوچو اجرا نمی‌شود.

چرا رنگ استخر پوسته یا تاول می‌زند؟

رایج‌ترین علت‌ها: سطح نمدار یا چرب هنگام اجرا، رنگ ناسازگار با لایه قبلی، اجرا روی بتن نوِ عمل‌نیامده، آبگیری پیش از خشک شدن کامل و رطوبت یا نشت آب از پشت بدنه.

رنگ ساختمانی را می‌شود برای استخر استفاده کرد؟

نه. رنگ‌های ساختمانی برای غوطه‌وری دائم در آب و تماس با کلر ساخته نشده‌اند و زود نرم یا جدا می‌شوند. فقط رنگی را به کار ببرید که سازنده آن را مخصوص زیر آب استخر معرفی کرده است.