ساخت استخر بلوکی یعنی ساختن دیواره استخر با بلوک سیمانی به‌جای بتن‌ریزی یکپارچه. جواب کوتاه این است: پوسته اصلی استخر، یعنی کف و دیوارهای که فشار آب و خاک را تحمل میکند، به‌طور پیش‌فرض باید بتن مسلح باشد. بلوک سیمانی فقط در موارد محدود، مثل استخر کوچک و کم‌عمق، و آن هم به شکل بلوک توپر یا بلوکی که حفره‌هایش با میلگرد و بتن کاملاً پر شده و روی کف بتن مسلح و داخل کلاف بتنی اجرا شود، قابل‌قبول است. بلوک توخالی معمولی و بلوک سبک هبلکس برای پوسته استخر مناسب نیستند.
استخر بلوکی و استخر بتنی چه فرقی دارند؟
در هر دو نوع، کف استخر یک دال بتن مسلح است. فرق در دیواره است. در استخر بتنی، دیواره با قالب‌بندی، آرماتوربندی و بتن‌ریزی ساخته می‌شود و با کف یکپارچه است. در استخر بلوکی، دیواره با چیدن بلوک ساخته می‌شود و یکپارچگی آن به میلگرد و بتنی وابسته است که داخل حفره‌ها و کلاف‌ها ریخته می‌شود.
استخر از نظر سازه یک مخزن است: دیواره‌ها از داخل فشار آب و از بیرون فشار خاک را تحمل می‌کنند و وقتی استخر خالی است، فشار خاک بدون مقابله می‌ماند. هر درز بین بلوک‌ها، اگر میلگرد و بتن پیوسته از آن نگذرد، نقطه ضعفی برای ترک و نشت است. همین است که در طراحی مهندسی استخر، بتن مسلح انتخاب پیش‌فرض است.
| معیار | بتن مسلح | بلوک سیمانی مسلح (توپر یا پرشده) | بلوک توخالی معمولی یا هبلکس |
|---|---|---|---|
| یکپارچگی با کف | کامل، با میلگرد انتظار و درز اجرایی کنترل‌شده | به میلگرد انتظار و پر کردن کامل حفره‌ها وابسته است | ضعیف |
| تحمل فشار آب و خاک | قابل طراحی برای عمق و ابعاد مختلف | فقط برای عمق و ابعاد کم | برای پوسته استخر مناسب نیست |
| تعداد درز و احتمال ترک | کم | زیاد؛ هر بند ملات یک درز است | زیاد |
| جذب آب | کم در بتن مرغوب و خوب ویبره‌شده | بیشتر از بتن | هبلکس متخلخل است و آب جذب میکند |
| وابستگی به آب‌بندی | آب‌بندی لایه دوم دفاع است | آب‌بندی بار اصلی را می‌کشد | — |
| کاربرد منطقی | استخر خانگی، ویلایی، سرپوشیده و عمومی | استخر کوچک و کم‌عمق، حوضچه، استخر بازی کودک | دیوار غیرسازه‌ای اطراف استخر، نه پوسته |
چرا بلوک هبلکس و بلوک توخالی برای پوسته استخر مناسب نیستند؟
بلوک هبلکس یا بتن سبک هوادار برای کم کردن وزن ساختمان و عایق حرارتی دیوارهای غیرباربر ساخته شده است. ساختار آن پر از حفره‌های ریز هواست؛ آب را جذب میکند، مقاومت فشاری کمی دارد و برای تماس دائم با آب و فشار خاک طراحی نشده است. پوشش آب‌بندی روی بستری که آب جذب میکند و در اثر بار جابه‌جا می‌شود، دیر یا زود جدا می‌شود.
بلوک سیمانی توخالی معمولی هم اگر حفره‌هایش خالی بماند، دیوارهای با مقطع واقعی کم و درزهای فراوان می‌سازد که در برابر فشار جانبی خاک، به‌خصوص وقتی استخر خالی است، ضعیف است. بررسی دقیق‌تر بلوک سبک را در مطلب ساخت استخر با بلوک هبلکس ببینید.
چه زمانی استخر بلوکی قابل‌قبول است؟
در رویه برکه، پوسته بلوکی فقط وقتی پیشنهاد یا پذیرفته می‌شود که همه این شرایط برقرار باشد:
- استخر کوچک و کم‌عمق است؛ مثل استخر بازی کودک، حوضچه آب‌نما یا استخر کم‌عمق حیاط.
- زمین پایدار است، آب زیرزمینی بالا نیست و استخر کنار پی یا دیوار ساختمان نیست.
- کف، دال بتن مسلح با میلگرد انتظار برای دیواره است.
- بلوک توپر است یا حفره‌هایش با میلگرد عمودی و بتن کاملاً پر می‌شود، و در فاصله‌های مشخص کلاف افقی و ستونک بتنی دارد.
- بالای دیواره کلاف بتنی دورتادور اجرا می‌شود.
- اندازه میلگرد و فاصله کلاف‌ها را محاسبه سازه تعیین میکند، نه عادت اجرایی.
برای استخر خانگی معمولی، استخر عمیق، استخر روی بام یا طبقه، استخر سرپوشیده و استخر عمومی، بتن مسلح را انتخاب کنید. اگر دلیل انتخاب بلوک فقط کم کردن هزینه است، معمولاً راه‌های منطقی‌تری مثل کوچک کردن ابعاد یا ساده کردن فرم وجود دارد؛ در مطلب ساخت استخر ارزان این گزینه‌ها مرور شده‌اند.
مراحل ساخت استخر سیمانی (بتن مسلح)
«استخر سیمانی» در زبان روزمره به استخری می‌گویند که بدنه‌اش بتنی یا بلوکی با روکش سیمانی است. مراحل ساخت اصولی آن، با پوسته بتن مسلح، به این ترتیب است:
- طراحی و بررسی زمین: ابعاد، عمق، جای موتورخانه، مسیر لوله‌ها، فاصله از ساختمان و نوع خاک. اگر زمین آب زیرزمینی یا خاک دستی دارد، از همین مرحله باید روشن شود.
- گودبرداری: با فاصله کار کافی دورتادور برای قالب‌بندی و آب‌بندی بیرونی. دیواره گود در خاک ریزشی باید پایدارسازی شود.
- بستر و بتن مگر: کوبیدن کف، لایه زهکش در صورت نیاز، و بتن مگر برای تراز کردن.
- آب‌بندی بیرونی در صورت نیاز: اگر آب زیرزمینی یا رطوبت خاک بالاست، لایه آب‌بندی زیر و بیرون سازه اجرا می‌شود.
- آرماتوربندی کف و دیواره: شبکه دولایه میلگرد با پوشش بتن کافی، و میلگرد انتظار کف برای دیواره.
- جاگذاری غلاف‌ها و قطعات توکار: غلاف اسکیمر، نازل‌ها، کف‌کش و چراغ پیش از بتن‌ریزی جاسازی می‌شوند. سوراخ کردن بتن بعد از اجرا، منشأ رایج نشتی دور لوله‌هاست. لوله‌های توکار پیش از بتن‌ریزی و خاک‌ریزی آزمایش فشار می‌شوند، چون بعد از آن دسترسی به آن‌ها با تخریب همراه است.
- قالب‌بندی و بتن‌ریزی: بتن با نسبت آب به سیمان کم و ویبره کامل؛ در درز اجرایی بین کف و دیوار، نوار آب‌بند (واتراستاپ) قرار می‌گیرد.
- عمل‌آوری: مرطوب نگه داشتن بتن، معمولاً دست‌کم حدود یک هفته و در هوای گرم و خشک با دقت بیشتر، تا ترک‌های جمع‌شدگی کم شود.
- آبگیری آزمایشی سازه: پیش از خاک‌ریزی دور دیواره و پیش از کاشی، استخر پر می‌شود و افت آب و نم بیرونی بررسی می‌شود.
- آب‌بندی داخلی و کاشی: پوشش آب‌بندی سیمانی‌پلیمری انعطاف‌پذیر با نوار تقویتی در کنج‌ها و دور قطعات، بعد چسب و بند مخصوص غوطه‌وری.
- نصب تجهیزات و راه‌اندازی: موتورخانه، اتصال لوله‌کشی، آزمایش نهایی مدار و آبگیری نهایی.
مراحل ساخت استخر با بلوک سیمانی (در موارد مجاز)
مراحل ۱ تا ۴ همان است. بعد کف بتن مسلح با میلگرد انتظار ریخته می‌شود، بلوک‌ها با ملات ماسه‌سیمان چیده می‌شوند، میلگرد عمودی از حفره‌ها عبور میکند و حفره‌ها لایه به لایه با بتن پر می‌شوند، در ارتفاع‌های مشخص کلاف افقی اجرا می‌شود و بالای دیوار کلاف بتنی دورتادور ریخته می‌شود. غلاف لوله‌ها هنگام چیدن بلوک جاسازی و دورشان با بتن پر می‌شود. سپس سطح داخلی با ملات ماسه‌سیمان اندود می‌شود و آبگیری آزمایشی، آب‌بندی و کاشی مثل استخر بتنی ادامه پیدا میکند. در استخر بلوکی، کیفیت آب‌بندی داخلی حتی از استخر بتنی مهم‌تر است، چون درزهای دیواره بیشتر است.
آب‌بندی و نازک‌کاری استخر بلوکی و سیمانی
هیچ پوسته‌ای، چه بتن و چه بلوک، به‌تنهایی آب‌بند کامل نیست. لایه آب‌بندی داخلی، پیش از کاشی، باید روی کل کف و دیواره پیوسته باشد و در کنج کف و دیوار، دور اسکیمر و نازل‌ها و در درزهای اجرایی با نوار تقویتی کار شود. برای سطح داخلی استخر، پوشش سیمانی‌پلیمری انعطاف‌پذیر معمولاً انتخاب منطقی‌تری از ایزوگام است؛ مقایسه کامل را در برای استخر ایزوگام بهتر است یا چسب بخوانید.
اگر استخر کاشی نمی‌شود و نازک‌کاری آن رنگ یا پوشش رزینی است، بستر باید کاملاً سالم، صاف و خشک باشد؛ رنگ روی دیواره بلوکی که ترک یا نم دارد دوام نمی‌آورد. رنگ استخر هم باید از نوع مخصوص غوطه‌وری دائم باشد، نه رنگ نما یا رنگ ساختمانی؛ انواع آن را در مطلب رنگ مناسب استخر سیمانی ببینید.
هزینه ساخت استخر بلوکی و بتنی به چه چیزهایی بستگی دارد؟
- ابعاد، عمق و فرم استخر؛ فرم‌های منحنی قالب‌بندی و کار بیشتری می‌خواهند.
- نوع خاک، آب زیرزمینی و نیاز به پایدارسازی گود یا آب‌بندی بیرونی
- مقدار میلگرد و بتن که از محاسبه سازه درمی‌آید
- نوع آب‌بندی داخلی، کاشی و سنگ لبه
- تجهیزات موتورخانه، گرمایش و سیستم تصفیه
- دسترسی ماشین‌آلات و حمل خاک و مصالح
صرفه‌جویی ظاهری بلوک در مصالح دیواره، اغلب با هزینه کلاف‌ها، پر کردن حفره‌ها، اندود و آب‌بندی سنگین‌تر کم می‌شود؛ و اگر بعداً استخر ترک بخورد، تعمیر آن معمولاً پرهزینه‌تر از ساخت درست از ابتداست. پیش از امضای قرارداد، نکات قرارداد ساخت استخر را هم مرور کنید.
اشتباه‌های رایج در ساخت استخر بلوکی
- چیدن بلوک توخالی بدون پر کردن حفره‌ها با میلگرد و بتن
- نبودن میلگرد انتظار بین کف و دیوار؛ دیوار روی کف فقط «نشسته» است
- استفاده از هبلکس یا بلوک سبک برای دیواره در تماس با آب
- سوراخ کردن دیوار برای لوله بعد از اجرا به‌جای جاگذاری غلاف
- خاک‌ریزی دور استخر پیش از آبگیری آزمایشی
- کاشی‌کاری مستقیم روی اندود بدون لایه آب‌بندی
- خالی کردن کامل استخر در زمینی با آب زیرزمینی بالا
نکات ایمنی در ساخت استخر
- گود استخر، به‌ویژه در خاک ریزشی یا عمق زیاد، باید پایدارسازی شود؛ ریزش دیواره گود خطر جانی دارد. هنگام کار در گود، کسی بالای لبه بار یا ماشین‌آلات نگذارد.
- پیش از گودبرداری، مسیر لوله گاز، کابل برق و لوله آب زیرزمینی را بررسی کنید.
- دور گود و استخر نیمه‌کاره را حصار بکشید، به‌خصوص اگر کودک در محل رفت‌وآمد دارد. سر میلگردهای انتظار را با درپوش بپوشانید تا در سقوط به گود باعث آسیب جدی نشوند.
- استخر نیمه‌کاره‌ای که آب باران در آن جمع شده، برای کودک خطر غرق‌شدگی دارد؛ آب آن را تخلیه کنید.
- در صورت ریزش گود یا آسیب جانی با اورژانس ۱۱۵ و در صورت آسیب به لوله گاز یا آتش‌سوزی با آتش‌نشانی ۱۲۵ تماس بگیرید.
چه وقت سراغ متخصص بروید
- می‌خواهید بین بتن و بلوک تصمیم بگیرید و زمین یا ابعاد استخر شرایط خاص دارد.
- استخر کنار ساختمان، روی بام یا در زمینی با آب زیرزمینی است.
- استخر بلوکی موجود ترک خورده یا نشتی دارد.
- پیمانکار پیشنهاد ساخت با هبلکس یا بلوک توخالی بدون کلاف داده است.
گروه مهندسی برکه طراحی و ساخت استخر را از محاسبه سازه تا آب‌بندی و موتورخانه با یک تیم انجام می‌دهد. کارشناس ما حضوری و رایگان زمین را می‌بیند، نوع سازه مناسب را با شما مشخص میکند و کار تا آبگیری آزمایشی پیش می‌رود. برای بازدید رایگان با ۰۲۱ ۲۸۴۲ ۴۶۵۵ تماس بگیرید.
پرسش‌های رایج درباره ساخت استخر بلوکی
استخر بلوکی ارزان‌تر از استخر بتنی است؟
در مصالح دیواره ممکن است کمی ارزان‌تر به نظر برسد، اما وقتی پر کردن حفره‌ها، کلاف‌ها، اندود و آب‌بندی سنگین‌تر حساب شود، فاصله کم می‌شود. برای استخر خانگی معمولی، تفاوت هزینه معمولاً ارزش ریسک ترک و نشت را ندارد.
با بلوک سیمانی تا چه عمقی می‌شود استخر ساخت؟
عدد ثابتی برای همه پروژه‌ها نیست و به ابعاد، نوع خاک، فاصله کلاف‌ها و میلگرد بستگی دارد. در رویه برکه، پوسته بلوکی فقط برای استخر کوچک و کم‌عمق پذیرفته می‌شود و برای عمق شنا، بتن مسلح انتخاب می‌شود.
آیا می‌شود استخر را با بلوک هبلکس ساخت؟
برای پوسته استخر خیر. هبلکس متخلخل است، آب جذب میکند و مقاومت لازم برای فشار آب و خاک را ندارد. استفاده از آن فقط در دیوارهای غیرسازه‌ای اطراف استخر، مثل دیوار موتورخانه یا دیوار جداکننده، معنا دارد.
استخر سیمانی با استخر بتنی فرق دارد؟
«استخر سیمانی» اصطلاحی عمومی است و ممکن است به استخر بتن مسلح یا استخر بلوکی با اندود سیمانی گفته شود. پیش از قرارداد بپرسید بدنه دقیقاً از چه ساخته می‌شود، میلگرد کف و دیوار چطور به هم وصل می‌شود و آبگیری آزمایشی چه زمانی انجام می‌شود.
استخر بلوکی ترک‌خورده قابل تعمیر است؟
اگر ترک سطحی و سازه پایدار است، با ترمیم ترک و آب‌بندی داخلی پیوسته قابل تعمیر است. اگر ترک‌ها پله‌ای، رو به گسترش یا همراه با نشست و کج شدن دیوار است، مشکل سازه‌ای است و پیش از هر آب‌بندی باید سازه بررسی و تقویت شود.
ساخت استخر بتنی چقدر زمان می‌برد؟
به ابعاد، شرایط زمین، فصل اجرا و تجهیزات بستگی دارد. بخش‌هایی مثل عمل‌آوری بتن، آبگیری آزمایشی و خشک شدن لایه‌های آب‌بندی زمان مشخصی می‌خواهند و نباید فشرده شوند.
7 پاسخ به “ساخت استخر بلوکی: محدودیت‌ها، مراحل اجرا و مقایسه با استخر بتنی”
گروه مهندسی برکه با طراحی‌های ابتکاری در حوزه استخر بلوکی تونستن محصولات خوبی به بازار عرضه کنن. اما آیا این بلوک‌ها به لحاظ مقاومت و دوام نسبت به سازه‌های فلزی یا بتنی ضعف ندارن؟ سوال دیگه‌ام اینه که هزینه‌ی نگهداری از این استخرها چقدر تفاوت داره با استخرهایی که از مصالح سنتی ساخته شدن؟ امیدوارم کسی از تیم برکه بتونه بهم جواب بده.
شنیدم که با استفاده از استخر بلوکی می‌شه طراحی‌های خاصی رو به اجرا درآورد که امکانش با مواد دیگه نیست. دوست دارم بدونم که این طراحی‌ها چطور نیاز به تعمیرات کمتر دارن؟ و اینکه آیا هزینه کلی ساخت یک استخر به این روش کمتر از روش‌های دیگه‌ست؟ اگه بشه اطلاعات دقیق‌تری در این مورد بدین، خیلی کمک می‌کنه به تصمیم‌گیری‌مون.
یکی از مزیت‌های بزرگ استخر بلوکی ظاهراً سرعت بالای ساختشه. می‌خواستم بدونم که چه نکات خاصی رو برای افزایش دوام و ایمنی این استخرها باید رعایت کنیم؟ به نظرتون کدوم مراحل بیشتر نیاز به دقت دارن؟ آیا گروه مهندسی برکه ضمانتی برای استخرهای ساخته‌شده ارائه می‌ده؟ ممنون میشم راهنمایی کنین.
تیم مهندسی برکه با طراحی اختصاصی توانسته بین رقبا جایگاه خوبی پیدا کنه. برام سواله که این نوع استخرها در برابر زلزله چقدر مقاومت دارن؟ و آیا در ابعاد بزرگ هم می‌شه چنین استخری ساخت؟ با توجه به تجربه‌های موفق شما در این زمینه، چه توصیه‌هایی برای تازه‌کارها دارین که می‌خوان وارد این صنعت بشن؟
ساخت استخر بلوکی می‌تونه گزینه خوبی برای منازل شخصی باشه. اما سؤالم اینجاست که آیا این نوع طراحی‌ها برای محیط‌های عمومی مثل استخرهای ورزشی هم مناسبه؟ فرق اصلی‌شون با سازه‌های سنتی چیه؟ لطفاً اگه تجربه یا اطلاعات بیشتری دارین، برام توضیح بدین. چون می‌خوام انتخابی هوشمندانه داشته باشم.
طراحی استخر بلوکی می‌تونه با سلیقه شخصی سازگار بشه و از نظر هزینه هم صرفه‌جویی کنه. می‌خواستم بدونم آیا این نوع استخرها نیاز به مجوز خاصی دارن یا مثل بقیه استخرها باید از قوانین خاصی پیروی کنن؟ اگر کسی توی این فرآیند تجربه‌ای داره، خوشحال میشم که اطلاعات بیشتری بگیرم.
ساخت استخر بلوکی با طراحی اختصاصی می‌تونه تجربه‌ای بی‌نظیر باشه. سوال دارم که چطور می‌شه این استخرها رو در مقابل تغییرات دمایی محافظت کرد؟ آیا طرح‌هایی دارین که برای مکان‌های بارانی مناسب‌تر هستن؟ امیدوارم کسی از متخصصای این حوزه بتونه جوابم رو بده چون برای پروژه جدیدم دنبال ایده‌های نو هستم.