برای پوشش سقف استخر سه گروه اصلی وجود دارد: سقف ثابت نورگذر با ورق پلی‌کربنات یا شیشه دوجداره روی سازه فولادی یا آلومینیومی، سقف ثابت کدر با ساندویچ پانل یا سقف بتنی همراه نورگیر، و سقف متحرک که کشویی یا تلسکوپی باز و بسته می‌شود. انتخاب درست به این بستگی دارد که استخر چهارفصل استفاده می‌شود یا فصلی، چه مقدار نور و دید می‌خواهید، بار برف منطقه چقدر است و تهویه و رطوبت‌گیری فضای استخر چطور حل می‌شود. هر سقفی که بدون تهویه درست اجرا شود، با چکه میعان و زنگ‌زدگی روبه‌رو می‌شود.
این راهنما برای کسی است که می‌خواهد روی استخر روباز ویلایی سقف بزند یا استخر سرپوشیده تازه‌ای طراحی میکند. انواع سقف را با نقاط قوت و ضعفشان، معیارهای انتخاب، نکته‌های سازه و تهویه و عوامل مؤثر بر هزینه می‌خوانید.
پیش از انتخاب سقف: چهار پرسش اصلی
- استخر را چه زمانی از سال استفاده می‌کنید؟ برای استفاده چهارفصل، سقف ثابت با عایق حرارتی و سیستم رطوبت‌گیری منطقی است. برای افزایش فصل شنا از بهار تا پاییز، سقف متحرک یا نورگذر سبک کافی است.
- چه مقدار نور و دید به بیرون می‌خواهید؟ فضای کاملاً روشن با دید به باغ، یا سالنی بسته که نور را از نورگیر بگیرد.
- منطقه چقدر برف و باد دارد؟ در لواسان، فشم، دماوند و ارتفاعات، بار برف به‌مراتب بیشتر از تهران است و ابعاد سازه را تعیین میکند.
- تهویه و رطوبت‌گیری چطور تأمین می‌شود؟ سطح آب گرم استخر دائماً بخار تولید میکند. سقفی که برای آن جای دریچه، کانال و دستگاه پیش‌بینی نشده باشد، هر قدر هم مرغوب باشد، دچار مشکل می‌شود.
انواع پوشش سقف استخر
ورق پلی‌کربنات روی سازه فلزی
رایج‌ترین انتخاب برای سقف نورگذر استخر خانگی است. وزن کمی دارد، در برابر ضربه مقاوم است و با شکل‌دهی به‌صورت قوسی یا شیب‌دار اجرا می‌شود. نوع کانال‌دار (دوجداره یا چندجداره) عایق حرارتی بهتری از تک‌جداره دارد. برای استخر، ورقی انتخاب کنید که لایه محافظ در برابر پرتو فرابنفش داشته باشد و همان رویه به سمت آفتاب نصب شود؛ وگرنه ورق به‌تدریج زرد و شکننده می‌شود.
محدودیت‌ها: پلی‌کربنات انبساط حرارتی زیادی دارد و باید با فاصله لازم در پیچ‌ها و پروفیل‌ها نصب شود. ورق کانال‌دار باید طوری نصب شود که کانال‌ها در جهت شیب باشند. دهانه بالایی کانال‌ها با نوار آب‌بند بسته می‌شود و دهانه پایینی با نوار تنفسی منفذدار، تا گرد و حشره وارد نشود ولی آب میعان بتواند بیرون برود. اگر هر دو سر کاملاً بسته شود یا نوار معمولی به کار رود، بخار در کانال‌ها می‌ماند، ورق کدر می‌شود و جلبک می‌زند. نکته‌های نشتی و ترمیم آن را در آب‌بندی سقف پلی‌کربنات ببینید.
شیشه دوجداره ایمنی (حرارت‌دیده و لمینت)
زیباترین و شفاف‌ترین گزینه است و در طول زمان زرد نمی‌شود. برای سقف، از شیشه ایمنی لمینت در لایه زیرین استفاده می‌شود تا اگر بشکند، تکه‌ها نریزد. شیشه دوجداره با گاز یا هوای خشک میان دو جداره، عایق حرارتی بهتری دارد و احتمال میعان روی سطح داخلی را کمتر میکند.
محدودیت‌ها: وزن زیاد که سازه محکم‌تری می‌خواهد، حساسیت به اجرای دقیق آب‌بندی پروفیل‌ها و تمیزکاری سطح بیرونی که با گرد و خاک کدر می‌شود. پروفیل آلومینیومی با قطع پل حرارتی، جلوی سرد شدن و قطره زدن قاب را در زمستان می‌گیرد.
سقف متحرک کشویی یا تلسکوپی
از چند قطعه قوسی یا شیب‌دار روی ریل تشکیل می‌شود که روی هم می‌لغزند و استخر را در روزهای گرم باز و در هوای سرد بسته نگه می‌دارند. ساختمان دائمی نیست و معمولاً با پلی‌کربنات و قاب آلومینیومی ساخته می‌شود. برای استخر روبازی که می‌خواهید فصل شنا را طولانی‌تر کنید و برگ و خاک را از آب دور نگه دارید، گزینه کاربردی است.
محدودیت‌ها: درزبندی کامل ندارد و برای گرمایش زمستانی کامل مناسب نیست، ریل‌ها نگهداری و تمیزکاری می‌خواهند و در منطقه پربرف، تحمل بار برف نوع انتخابی باید بررسی شود.
سقف بازشوی موتوری روی سازه ثابت
در سالن سرپوشیده، بخشی از سقف یا کل آن با سازه ثابت ساخته می‌شود و پنل‌هایی از شیشه یا پلی‌کربنات با موتور باز و بسته می‌شوند. هم مزیت فضای بسته را دارد و هم در تابستان هوای آزاد. سازه، آب‌بندی درزها و نگهداری موتورها از همه گزینه‌ها حساس‌تر است.
ساندویچ پانل، سقف بتنی یا سقف کاذب
وقتی استخر در سالن بسته کنار ساختمان اصلی ساخته می‌شود، سقف ثابت کدر با ساندویچ پانل یا دال بتنی عایق‌شده انتخاب می‌شود و نور از نورگیر یا پنجره‌های دیواری تأمین می‌شود. عایق حرارتی و کنترل رطوبت این سقف‌ها از همه بهتر است. سقف کاذب زیر آن باید از مصالح مقاوم در برابر رطوبت و کلر باشد و فضای پشت آن تهویه داشته باشد. آویزها و اتصال‌های فلزی سقف کاذب در هوای کلردار زود خورده می‌شوند. برای قطعه‌هایی که بار سقف را بالای سالن استخر نگه می‌دارند، فولاد زنگ‌نزن معمولی هم کافی نیست؛ در هوای گرم و کلردار استخر ممکن است بدون زنگ‌زدگی ظاهری ترک بخورد و ناگهان بشکند. جنس این قطعه‌ها را مهندس سازه برای هوای استخر تعیین کند و جای آن‌ها قابل بازدید باشد. برای آب‌بندی و نگهداری این نوع بام، آب‌بندی سقف ساندویچ پانل را ببینید.
پوشش‌های سبک فصلی
سایه‌بان پارچه‌ای کششی و حباب بادی بیشتر برای سایه یا پوشش موقت فصلی به کار می‌روند. این‌ها عایق حرارتی جدی ندارند و جای سقف ثابت را نمی‌گیرند. پوشش روی آب (پتوی حرارتی) هم سقف نیست، اما در هر نوع استخر تبخیر و اتلاف گرما را بسیار کم میکند.
جدول مقایسه انواع سقف استخر
| نوع سقف | نور | عایق حرارتی | وزن و سازه | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| پلی‌کربنات کانال‌دار | زیاد، کمی مات | متوسط | سبک | استخر ویلایی با استفاده طولانی |
| شیشه دوجداره لمینت | زیاد، شفاف | متوسط تا خوب | سنگین، سازه قوی | استخر سرپوشیده با دید به باغ |
| سقف متحرک تلسکوپی | زیاد | کم | سبک، روی ریل | افزایش فصل شنای استخر روباز |
| بازشوی موتوری روی سازه ثابت | زیاد | متوسط تا خوب | سنگین، پرجزئیات | سالن چهارفصل که در تابستان باز شود |
| ساندویچ پانل یا بتن با نورگیر | کم، از نورگیر | خوب | متوسط تا سنگین | سالن چهارفصل با کمترین مصرف انرژی |
| سایه‌بان پارچه‌ای | سایه | تقریباً هیچ | سبک | سایه تابستانی |
سازه، بار برف و جنس فلز
سقف استخر هم باید وزن خود و بار برف و باد را تحمل کند و هم در هوای مرطوب و کلردار سالم بماند. سازه را مهندس سازه بر اساس بار برف و باد همان محل طراحی کند. در مناطق پربرف، شیب و شکل قوسی به لغزیدن برف کمک میکند، اما جای محاسبه را نمی‌گیرد.
هوای سالن استخر گرم، مرطوب و حاوی ترکیبات کلر است و فلز معمولی را زود زنگ می‌زند. پروفیل آلومینیومی، فولاد گالوانیزه گرم با رنگ مناسب، یا فولاد با پوشش ضد خوردگی چندلایه انتخاب‌های رایج‌اند. جنس پیچ‌ها و اتصال‌های باربر را هم مهندس سازه با توجه به هوای کلردار تعیین کند، چون فولاد زنگ‌نزن معمولی برای قطعه باربر داخل سالن استخر مطمئن نیست. آلومینیوم و فولاد هم بدون جداکننده با هم تماس مستقیم نداشته باشند تا خوردگی گالوانیک پیش نیاید.
میعان و تهویه: مهم‌تر از جنس سقف
رایج‌ترین شکایت از سقف استخر سرپوشیده، چکه آب از سقف است که اغلب نشتی نیست، بلکه بخار آب استخر است که روی سطح سرد سقف یا قاب‌ها قطره شده است. این آب، فلز را زنگ می‌زند، رنگ را پوسته میکند و در سقف کاذب کپک می‌زند.
- سقف و قاب‌ها عایق حرارتی کافی داشته باشند تا سطح داخلی‌شان زیر نقطه شبنم نرود.
- دستگاه رطوبت‌گیر یا هواساز مخصوص استخر، رطوبت نسبی سالن را کنترل کند (رویه رایج حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد است) و هوای گرم و خشک را روی سطح شیشه‌ها و سقف بدمد.
- دمای هوای سالن کمی بالاتر از دمای آب نگه داشته شود؛ این رویه رایج تبخیر را کم میکند.
- وقتی استخر استفاده نمی‌شود، پوشش روی آب کشیده شود تا تولید بخار کم شود. نکته‌های بیشتر در جلوگیری از تبخیر آب استخر آمده است.
جای کانال‌ها، دریچه‌ها و دستگاه باید هم‌زمان با طراحی سقف تعیین شود، نه بعد از ساخت. سقف و تهویه یک سیستم واحدند و نباید هیچ‌کدام جدا از دیگری انتخاب شود.
هزینه سقف استخر به چه عواملی بستگی دارد؟
- مساحت و دهانه استخر و اینکه سازه ستون میانی دارد یا نه.
- نوع پوشش: پلی‌کربنات، شیشه یا ساندویچ پانل، و تعداد جداره‌ها.
- ثابت بودن یا متحرک بودن و سیستم موتوری.
- جنس سازه و پوشش ضد خوردگی آن.
- بار برف و باد منطقه که ابعاد سازه را تعیین میکند.
- سیستم تهویه، رطوبت‌گیری و گرمایش که باید همراه سقف دیده شود.
- دسترسی به محل و نیاز به جرثقیل برای نصب.
نکته‌های ایمنی
روی ورق پلی‌کربنات یا شیشه سقف قدم نگذارید؛ این ورق‌ها برای وزن انسان طراحی نشده‌اند و سقوط از آن‌ها روی کف یا لبه استخر خطر جانی دارد. برای تمیزکاری یا برف‌روبی از بیرون، از نردبان محکم و مهارشده و ابزار دسته‌بلند استفاده کنید و تنها کار نکنید. برف سنگین را از روی زمین و با برف‌روب دسته‌بلند، به‌تدریج و از هر دو طرف بردارید تا بار ناگهانی به یک سمت نیاید، و زیر لبه سقف نایستید چون برف ممکن است یکباره بلغزد. کابل‌ها و موتورهای سقف بازشو باید ارت‌دار، با کلید محافظ جان و دور از رطوبت باشند. در سقوط یا آسیب جدی با اورژانس ۱۱۵ و در آتش‌سوزی با آتش‌نشانی ۱۲۵ تماس بگیرید.
چه وقت سراغ متخصص بروید
- می‌خواهید روی استخر موجود سقف بزنید و باید تحمل لبه‌ها و پی ستون‌ها سنجیده شود.
- منطقه پربرف است و سازه باید برای بار برف محاسبه شود.
- سقف فعلی چکه یا کدری دارد و معلوم نیست نشتی است یا میعان.
- استخر قرار است چهارفصل باشد و سقف، تهویه و گرمایش باید با هم طراحی شوند.
برکه یک مجموعه مهندسی طراحی و ساخت استخر است. کارشناس ما حضوری محل را می‌بیند و سقف، سازه و تهویه را با هم پیشنهاد می‌دهد تا جلوی چکه میعان و زنگ‌زدگی از همان مرحله طراحی گرفته شود. بازدید در تهران، البرز و حومه رایگان است. صفحه طراحی و ساخت استخر را ببینید یا با ۰۲۱ ۲۸۴۲ ۴۶۵۵ تماس بگیرید.
پرسش‌های رایج
پلی‌کربنات برای سقف استخر بهتر است یا شیشه؟
پلی‌کربنات سبک‌تر است، سازه کمتری می‌خواهد و در برابر ضربه و تگرگ مقاوم است، اما با گذشت زمان کمی کدر می‌شود و انبساط زیادی دارد. شیشه شفاف‌تر و ماندگارتر است اما سنگین‌تر است و سازه قوی‌تر و اجرای دقیق‌تری می‌خواهد. انتخاب را اهمیت دید، دهانه سقف و بار برف تعیین میکند.
چرا از سقف استخر سرپوشیده آب می‌چکد؟
در بیشتر موارد به دلیل میعان است، نه نشتی. بخار آب گرم روی سطح سرد سقف یا قاب قطره می‌شود. راه حل، عایق حرارتی کافی سقف و قاب‌ها، رطوبت‌گیری فضای سالن و کشیدن پوشش روی آب در زمان استفاده‌نکردن است. اگر چکه فقط بعد از باران است، نشتی را بررسی کنید.
می‌شود روی استخر روباز موجود سقف زد؟
بله، به شرطی که فضای کافی برای ستون‌ها یا ریل‌ها دور استخر باشد و پی آن‌ها جدا از بدنه استخر یا با بررسی تحمل لبه‌ها اجرا شود. سقف متحرک تلسکوپی معمولاً کمترین تغییر را در محوطه لازم دارد. برای استخر چهارفصل، تهویه و رطوبت‌گیری هم باید اضافه شود؛ جزئیات آن در ساخت استخر سرپوشیده آمده است.
سقف متحرک برای زمستان کافی است؟
سقف متحرک تلسکوپی آب را تا حدی گرم‌تر نگه می‌دارد و فصل شنا را طولانی‌تر میکند، اما درزبندی کامل و عایق حرارتی سقف ثابت را ندارد. برای شنای راحت در زمستان سرد، به سقف ثابت عایق‌شده با تهویه و گرمایش نیاز است.
سقف استخر چه نگهداری‌ای لازم دارد؟
شستن دوره‌ای سطح بیرونی، بازدید و تجدید نوارهای آب‌بندی و درزگیرها، تمیز کردن ناودان‌ها، بازدید سازه برای زنگ‌زدگی و در سقف متحرک، تمیزکاری و روان‌کاری ریل‌ها. بعد از برف سنگین یا طوفان هم سقف را بازدید کنید.