آب استخر هر روز عوض نمی‌شود. عددی که معمولاً «۴ تا ۶ بار در روز» گفته می‌شود، گردش آب از فیلتر و دستگاه تصفیه است، نه تعویض آن؛ در استخرهای عمومی بخشی از آب هر روز با آب تازه جایگزین می‌شود و تخلیه کامل فقط در فواصل طولانی، معمولاً سالی یک بار یا هنگام تعمیر، انجام می‌شود. در استخر خانگی با تصفیه و کلرزنی درست، تخلیه کامل اغلب هر چند سال یک بار کافی است، مگر آب کدر، سبز یا آلوده شود و با تصفیه درست نشود.
در ادامه این سه مفهوم را از هم جدا کرده‌ایم، نشانه‌هایی را که واقعاً تخلیه کامل لازم دارند فهرست کرده‌ایم و مراحل خالی کردن، شستشو و پر کردن دوباره استخر خانگی را قدم‌به‌قدم توضیح داده‌ایم.
گردش آب، افزودن آب تازه و تخلیه کامل: سه چیز متفاوت
بیشتر سردرگمی‌ها از این‌جا می‌آید که این سه کار با یک اسم، «عوض شدن آب»، گفته می‌شوند:
- گردش آب (زمان گردش): مدت‌زمانی که پمپ، کل حجم آب استخر را یک بار از فیلتر و سیستم تصفیه عبور می‌دهد. آب همان آب است؛ فقط صاف و ضدعفونی می‌شود.
- افزودن آب تازه: جبران آبی که با تبخیر، پاشیدن بیرون از استخر و بک‌واش (شستشوی معکوس فیلتر) از دست می‌رود. در استخرهای عمومی، علاوه بر این، بخشی از آب عمداً تخلیه و با آب تازه جایگزین می‌شود تا املاح و آلاینده‌های محلول رقیق شوند.
- تخلیه کامل: خالی کردن کل استخر، شستشو و پر کردن دوباره. این کار پرهزینه و پرمصرف است و فقط در فواصل طولانی یا در صورت نیاز انجام می‌شود.
| نوع استخر | گردش آب از فیلتر (تقریبی) | افزودن آب تازه | تخلیه کامل |
|---|---|---|---|
| استخر خانگی و ویلایی | معمولاً هر ۶ تا ۸ ساعت یک دور | برای جبران تبخیر و بک‌واش | هر چند سال یک بار یا هنگام مشکل و تعمیر |
| استخر عمومی | معمولاً حدود هر ۴ تا ۶ ساعت یک دور؛ در استخرهای شلوغ کوتاه‌تر | روزانه و متناسب با تعداد شناگران | معمولاً سالی یک بار در تعطیلی تعمیرات |
| استخر کودکان و کم‌عمق | کوتاه‌تر از استخر اصلی، اغلب حدود ۱ تا ۲ ساعت یا کمتر | روزانه و بیشتر از استخر اصلی | طبق برنامه بهره‌بردار، اغلب زودتر از استخر اصلی |
| جکوزی | بسیار کوتاه؛ از چند دقیقه تا حدود نیم ساعت | در جکوزی عمومی روزانه | بسته به استفاده؛ جکوزی عمومی هر چند هفته، جکوزی خانگی هر چند ماه |
این اعداد بازه‌های رایج طراحی‌اند، نه قانون ثابت. زمان گردش واقعی هر استخر به ظرفیت پمپ و فیلتر و ساعت‌های کار موتورخانه بستگی دارد.
اگر شناگر استخر عمومی هستید
این‌که آب استخر عمومی هر روز تخلیه نمی‌شود، به‌خودی‌خود نشانه کثیفی نیست. آنچه آب را سالم نگه می‌دارد، گردش مداوم از فیلتر، کلر آزاد کافی و pH درست است. چند نشانه ساده که شما هم می‌توانید ببینید:
- آب شفاف است و کف عمیق‌ترین قسمت استخر به‌روشنی دیده می‌شود.
- بوی تند و آزاردهنده «کلر» ندارد. این بو معمولاً از ترکیب کلر با عرق و ادرار (کلرامین) است، نه از کلر زیاد.
- دیواره‌ها و کف لیز و لجنی نیستند و لکه سبز یا قهوه‌ای دیده نمی‌شود.
دوش گرفتن پیش از شنا و استفاده از سرویس بهداشتی قبل از ورود به آب، بیشترین کمک را به تمیز ماندن آب میکند.
چه وقت تخلیه کامل استخر لازم است؟
در استخر خانگی، تخلیه کامل را بر اساس وضعیت آب تصمیم بگیرید، نه تقویم. این نشانه‌ها دلیل موجهی برای تخلیه‌اند:
- آب کدری که شفاف نمی‌شود: با تنظیم pH، شوک کلر و چند روز فیلتراسیون مداوم هنوز کدر است. پیش از تخلیه، علت‌های رایج را در مطلب علت کدر شدن آب استخر بررسی کنید.
- سختی و رسوب زیاد: لکه‌ها و رسوب سفید روی کاشی و خط آب، و آبی که با مواد شیمیایی دیگر متعادل نمی‌ماند. در مناطقی که آب سخت دارند این مشکل زودتر پیش می‌آید.
- جلبک مقاوم: جلبکی که با شوک کلر و برس‌کشی برنمی‌گردد یا مدام برمی‌گردد.
- بوی تند کلر که با شوک کلر برطرف نمی‌شود، به‌ویژه در استخرهای سرپوشیده.
- پیش از تعمیر، رنگ، کاشی‌کاری یا آب‌بندی: این کارها بدون خالی کردن استخر شدنی نیستند.
اگر هیچ‌کدام از این نشانه‌ها نیست، تخلیه کامل فقط آب را هدر می‌دهد. با کم‌آبی تهران و بیشتر شهرهای اطراف، اول سراغ راه‌های کم‌مصرف‌تر بروید.
راه‌های کم‌مصرف‌تر از تخلیه کامل
- تعویض جزئی: تخلیه بخشی از آب (مثلاً تا زیر اسکیمر یا کمی بیشتر) و پر کردن با آب تازه، املاح و سختی را رقیق میکند و اغلب جای تخلیه کامل را می‌گیرد.
- بک‌واش به‌موقع: فیلتر شنی را وقتی بشویید که فشار آن به‌طور محسوس از فشار فیلتر تمیز بالاتر رفته است (طبق دستور سازنده)، نه هر روز و نه هرگز.
- کاور: پوشاندن استخر در ساعات بی‌استفاده تبخیر، ورود خاک و برگ و مصرف کلر را کم میکند.
- کنترل منظم شیمی آب: pH حدود ۷٫۲ تا ۷٫۶ و کلر آزاد حدود ۱ تا ۳ میلی‌گرم در لیتر. آبی که مرتب تست و تنظیم شود، دیرتر به تخلیه می‌رسد.
اگر سطح آب بیشتر از تبخیر معمول پایین می‌رود، احتمال نشتی را جدی بگیرید؛ پر کردن مداوم استخری که نشت دارد، هم آب را هدر می‌دهد و هم به سازه و زمین اطراف آسیب می‌زند. یک آزمون ساده: سطلی را روی پله استخر بگذارید، آن را تا هم‌سطح آب استخر پر کنید و سطح آب داخل و بیرون سطل را علامت بزنید؛ بعد از یکی دو روز (با کار عادی پمپ)، افت آب داخل سطل را با افت آب استخر مقایسه کنید؛ اگر استخر به‌طور محسوس بیشتر افت کرده، احتمالاً نشتی دارد.
پیش از تخلیه: دو هشدار مهم
خطر بالا آمدن یا ترک خوردن استخر خالی
- آب زیرزمینی بالا دور و زیر استخر.
- فشار آب زمین به کف و دیواره استخر خالی.
- بالا آمدن کف و ترک.
- شیر فشارشکن کف: اگر استخر دارد، سالم بودنش پیش از تخلیه بررسی شود.
- تخلیه به شبکه فاضلاب یا مسیر مجاز.
استخری که در زمین با آب زیرزمینی بالا ساخته شده، وقتی خالی شود، ممکن است زیر فشار آب زمین از جا بلند شود یا کف و دیواره‌اش ترک بخورد. استخرهای پیش‌ساخته، فایبرگلاس و لاینری به این فشار حساس‌ترند. برخی استخرها در کف شیر فشارشکن دارند؛ سالم بودن این شیر باید پیش از تخلیه بررسی شود. اگر در منطقه شما آب زیرزمینی بالاست، در زمستان و بهار بعد از بارندگی زیاد تخلیه نکنید و بدون نظر کارشناس استخر را کامل خالی نکنید. استخر بتنی کاشی‌کاری‌شده را هم بیش از حد لازم خالی زیر آفتاب داغ یا یخبندان رها نکنید.
مسیر تخلیه آب کلردار
- چند روز پیش از تخلیه، کلرزنی را قطع کنید تا کلر آزاد تا حد ممکن پایین بیاید، و با کیت تست آن را بسنجید.
- آب را به شبکه فاضلاب یا مسیری که در ساختمان و منطقه شما مجاز است بفرستید؛ نه به جوی، کوچه یا زمین همسایه.
- حجم زیاد آب را یک‌جا به چاه جذبی نفرستید. چاه جذبی برای این حجم طراحی نشده و ممکن است پس بزند یا به پی ساختمان آسیب بزند.
- اگر کلر آزاد به نزدیک صفر رسیده و استخر نمکی نیست، می‌توانید بخشی از آب را به‌تدریج برای آبیاری درختان باغ یا فضای سبز به کار ببرید؛ در کم‌آبی، این بهتر از دور ریختن همه آب است. آب استخر نمکی یا آبی که تازه شوک کلر خورده برای آبیاری مناسب نیست.
مراحل تخلیه، شستشو و پر کردن استخر خانگی
این مراحل برای مالک استخر خانگی است. اگر وقت یا تجهیزات کافی ندارید یا استخر نیاز به تعمیر دارد، سرویس و تعویض آب استخر را به تیم متخصص بسپارید. ابزار اصلی کار: پمپ کف‌کش یا مسیر تخلیه موتورخانه، شلنگ تخلیه، برس و جاروی استخر، دستکش، عینک ایمنی و چکمه.
- قطع برق و تجهیزات: پمپ تصفیه، هیتر، دستگاه کلرزن و چراغ‌های زیر آب را خاموش و فیوز آن‌ها را قطع کنید. پمپ تصفیه نباید بدون آب کار کند.
- تخلیه آب: از شیر تخلیه کف (اگر استخر مسیر تخلیه دارد) یا پمپ کف‌کش استفاده کنید. سرعت تخلیه را با ظرفیت مسیر خروجی هماهنگ کنید تا فاضلاب پس نزند.
- شستشوی دیواره و کف: لجن و رسوب را با برس مناسب جنس استخر (کاشی، رنگ اپوکسی، سیمان) و آب بشویید. اسیدشویی برای رسوب سنگین کار تخصصی است: با اسید رقیق‌شده، تهویه کافی، دستکش، عینک و ماسک مناسب، و همیشه اسید به آب اضافه شود نه آب به اسید. روی سطح رنگ‌شده یا اپوکسی بدون نظر سازنده رنگ اسیدشویی نکنید، و آب اسیدشویی را پیش از تخلیه خنثی کنید. هرگز اسید و کلر را با هم مخلوط نکنید.
- بازدید سازه: حالا که استخر خالی است، ترک‌ها، درزهای باز، کاشی‌های لق و اطراف نازل‌ها و چراغ‌ها را بررسی کنید. تعمیر این موارد پیش از پر کردن، بسیار ساده‌تر است.
- شستشوی فیلتر: فیلتر شنی، رایج‌ترین فیلتر استخر خانگی، را بک‌واش کنید و وضعیت شن را ببینید؛ شن گلوله‌شده یا لجنی باید عوض شود. فیلتر شنی ذرات درشت‌تری از فیلتر کارتریجی و دیاتومه می‌گیرد. فیلتر کارتریجی را درآورید و با شلنگ بشویید. صافی پیش‌فیلتر پمپ و سبد اسکیمرها را هم خالی کنید.
- پر کردن دوباره: پیش از شروع، حجم آب استخر را محاسبه کنید تا بدانید با آب شهری چند ساعت طول می‌کشد یا چند تانکر لازم است. درباره منبع آب، محدودیت‌ها و کیفیت هر گزینه در مطلب تامین آب استخر توضیح داده‌ایم. آب را تا وسط دهانه اسکیمر بالا بیاورید.
- راه‌اندازی و متعادل‌سازی: فیلتراسیون را روشن کنید و در شبانه‌روز اول بی‌وقفه کار کند. اگر کیت شما قلیائیت کل را می‌سنجد، اول آن را در محدوده توصیه‌شده (معمولاً حدود ۸۰ تا ۱۲۰ میلی‌گرم در لیتر) قرار دهید تا pH پایدار بماند؛ بعد pH را به حدود ۷٫۲ تا ۷٫۶ برسانید (تنظیم pH آب استخر)، بعد کلر آزاد را به حدود ۱ تا ۳ میلی‌گرم در لیتر. پیش از شنا دوباره تست بگیرید.
چقدر طول می‌کشد و هزینه‌اش به چه بستگی دارد؟
برای یک استخر خانگی معمولی، کل کار معمولاً چند روز طول می‌کشد که بیشترش زمان پر شدن است؛ مثلاً استخر ۵۰ مترمکعبی با شیری که حدود ۲۰ لیتر در دقیقه آب می‌دهد، حدود ۴۲ ساعت طول می‌کشد تا پر شود. هزینه به این عوامل بستگی دارد: حجم استخر، منبع آب (شبکه شهری یا تانکر و فاصله آن)، میزان رسوب و نیاز به اسیدشویی، وضعیت فیلتر و شن، و تعمیراتی که هنگام خالی بودن استخر لازم می‌شود. رقم دقیق را فقط بعد از دیدن استخر می‌شود گفت.
اشتباه‌های رایج
- یکی گرفتن زمان گردش فیلتر با تعویض آب و تخلیه بی‌دلیل استخر.
- تخلیه به جای حل مشکل اصلی؛ اگر pH، فیلتر یا کلرزنی ایراد داشته باشد، آب تازه هم به‌زودی به همان وضع برمی‌گردد.
- تخلیه کامل در زمین با آب زیرزمینی بالا بدون بررسی.
- ریختن آب پرکلر به جوی، کوچه یا یک‌جا به چاه جذبی.
- روشن ماندن پمپ تصفیه هنگام تخلیه و کار کردن آن بدون آب.
- افزودن نمک به این امید که آب را ضدعفونی کند؛ نمک به‌تنهایی ضدعفونی نمی‌کند و فقط در استخرهای دارای دستگاه کلرزن نمکی کاربرد دارد.
چه وقت سراغ متخصص بروید
- استخر در زمین با آب زیرزمینی بالا یا از نوع پیش‌ساخته است.
- رسوب سنگین دارد و اسیدشویی لازم است.
- هنگام خالی بودن، ترک، نشتی یا کاشی لق دیده‌اید.
- آب بعد از پر کردن دوباره هم زود کدر یا سبز می‌شود و احتمالاً ایراد از موتورخانه است.
گروه مهندسی برکه در تهران، کرج و شهرهای اطراف، تخلیه، شستشو، سرویس موتورخانه و فیلتر، و راه‌اندازی دوباره آب استخرهای خانگی و ویلایی را انجام می‌دهد. پیش از هر کار، کارشناس استخر را می‌بیند، علت مشکل آب را بررسی میکند و اگر تخلیه کامل لازم نباشد، همین را می‌گوید؛ دامنه کار و برآورد هم پیش از شروع، کتبی ارائه می‌شود. برای بازدید رایگان و اطلاعات بیشتر، صفحه تعمیر و نگهداری استخر را ببینید یا با ۰۲۱ ۲۸۴۲ ۴۶۵۵ تماس بگیرید.